De plek van...

b_250_0_16777215_00_images_stories_EM3-Plekvan.jpgErfgoed Magazine vraagt aan bekende en onbekende personen uit de erfgoedwereld welke plek hen beroert en waarom. Deze maand de plek van Corina Hordijk, Museummanager Kaap Skil.

Corina Hordijk

Wonende op het prachtige Texel is het natuurlijk haast niet te doen om een lievelingsplek aan te wijzen, dat zijn er zoveel. Daarom verlaten we het eiland en kiezen we in Oudeschild het ruime sop. Voor het avontuur liefst met de booster (snelle rubberboot) van Duikclub Texel. “Er is een plek waar hemel en aarde het toneel delen”. Werelderfgoed Waddenzee. Onze uitzonderlijk rijke achtertuin. Rijk aan dynamiek en met zo’n 10.000 verschillende planten en dieren uitzonderlijk rijk aan leven.

Wat deze unieke plek voor mij extra bijzonder maakt, is dat er een diepere laag onder schuilgaat. Eentje waar niet iedereen weet van heeft en die vanaf de waterspiegel onzichtbaar is. Totdat je onder water gaat. Een kerkhof aan scheepswrakken ligt verborgen onder een laag zand. Tastbaar bewijs van een periode waarin iedere zeeman ter wereld wist waar de Reede van Texel lag. Van de 15e tot in de 19e eeuw gingen vele duizenden schepen voor de beschutte kust van Texel voor anker, wachtend op een gunstige wind om uit te varen. Zeelui monsterden aan en er werd gelost en geladen. Onder andere tonnetjes met het bijzondere ijzerhoudende en daardoor extra lang houdbaar water uit de Texelse Wezenputten, aan de voet van de Hoge Berg. Daarvan ging de opbrengst naar het weeshuis. De Reede was in de Gouden Eeuw voor scheep-, handel en walvisvaart de poort naar de rest van de wereld.

Maria Tesselschade is zelfs vernoemd naar deze plek. Uit nederigheid, omdat haar vader, dichter en graanhandelaar Roemer Visscher, veertig schepen van zijn vloot verloor bij een beruchte storm tijdens kerstnacht 1593, een paar maanden voor haar geboorte. Want ondanks de beschutting kon het er flink spoken. Vele honderden schepen zijn gezonken en liggen nu als tijdscapsules verborgen onder het zand, waar ze redelijk goed geconserveerd blijven.
Maar de dynamiek van de Waddenzee brengt ook het zand op de bodem in beweging. Wrakken en hun lading komen onder het zand vandaan en dreigen dan voorgoed te vergaan. Hoe om te gaan met deze onwenselijke situatie? Daarover zijn betrokken partijen met elkaar in gesprek. Kaap Skil, het museum in Oudeschild waar ik werkzaam ben als museummanager, is daar ook bij betrokken. In de afgelopen decennia zijn al vele vondsten, die op de zeebodem verloren dreigden te gaan, gered door lokale duikers en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Vele daarvan zijn bij ons in het museum toegankelijk gemaakt voor publiek, dat hierdoor kan tijdreizen naar het verleden en zich kan onderdompelen in onze internationale maritieme geschiedenis. Uitkijkend over zee droom ik over dit unieke culturele erfgoed, verborgen in onze wadden. In mijn droom loopt het daarmee goed af en gaat het niet verloren voor toekomstige generaties. In situ waar kan en ex situ waar nodig. Er is nog een lange weg te gaan, maar soms komen dromen uit.